Jak mądrze organizować notatki, gdy jesteś blogerem lub pracownikiem wiedzy?

Jak mądrze organizować notatki, gdy jesteś blogerem lub pracownikiem wiedzy?

Mam taką przypadłość, że szybko zapominam to, co przeczytam lub zobaczę. Nawet filmy mogę oglądać po kilka razy, bo za kilka miesięcy i tak nie pamiętam, jak dokładnie toczyła się fabuła.

Pracując w biznesie opartym na wiedzy (niezależnie czy tworzę dla was treści tutaj, czy gdy pracuję jako marketingowiec), taka przypadłość jest bardzo uciążliwa. W skrócie: oznacza, że prawie zawsze muszę szukać rzeczy od nowa, o ile ich mądrze nie przechowam.

Do tej pory próbowałam przeróżnych rzeczy: polecałam wam Evernote jako miejsce na notatki (i tam korzystałam z tagów, notesów i stosów - na marne, bo przy dużej ilości treści i tak łatwo było się zgubić), próbowałam robić listy do notowania w Nozbe (zupełnie nietrafiony pomysł), zapisywałam rzeczy w Rocketbooku, mając nadzieję, że kiedyś przepiszę je online (co czasem działało, a czasem zupełnie nie ;/).

Całkiem niedawno na blogu Pawła Kadysza przeczytalam o metodzie Zettelkasten. Postanowiłam połączyć ją z Notion i... wydarzyła się magia!

Dziś więc więcej o Zettelkasten jako obecnie NAJLEPSZEJ metodzie do takiego przyswajania i porządkowania treści, które daje nadzieję na to, że w odpowiednim momencie notatki faktycznie nam się przydadzą.

W czym najbardziej pomaga Zettelkcasten?

Metoda wymyślona została przez Nicklasa Luhmanna, niemieckiego socjologa, który zasłynął m.in. tym, że napisał ponad... 70 książek i 40 naukowych artykułów (nie takich prostych wpisów blogowych jak ten!), wszystko dzięki bardzo specyficznej metodzie pracy.

W związku z tym Zettelkasten idealnie wręcz przystosowane jest do:

  • Ogólnego zarządzania wiedzą - jeśli dużo się uczysz lub twój zawód związany jest z szybkim przyswajaniem i przetwarzaniem wiedzy, to dzięki Zettelkasten wreszcie wszystko będzie na swoim miejscu;
  • Pisania blogowych wpisów - szczególnie na etapie "nie wiem, o czym mam napisać" albo "kiedyś był taki fajny artykuł, w którym..." - rzetelnie używane Zettelkasten sprawi, że to przestanie być już problemem;
  • Pisanie prac naukowych - to się rozumie samo przez się, biorąc pod uwagę kto wymyślił metodę i jakie ma wyniki ;);
  • Budowania bazy wiedzy z książek - jeśli masz ten problem, że wiedza z książek "wlatuje jednym uchem, wylatuje drugim" (to ja...), to dzięki Zettelkasten przyswajać ją będziesz dużo mądrzej i łatwiej.

Ale przecież ja wszystko rzetelnie notuję...

...w Evernote, Notion, BuJo! Przepisuję, robię notatki, mam tagi, jest świetnie!

Ale czy na pewno...? Ja też, od wielu lat, bardzo rzetelnie robię notatki ręcznie (tak lubię najbardziej), a potem przepisuję do Evernote (które powoli zmienia się na Notion), nadając tagi, wpisując wszystko do jednego źródła itp.

Ale... często zdarzało się tak, że nie miałam zielonego pojęcia, w jakiej książce czy artykule leży coś, co jest mi potrzebne. Nie wspominając o tym, że - moje notatki może i puchły, ale moja ogólna wiedza na jakiś temat... wcale nie.

Informacje (tradycyjne robienie notatek) vs wiedza. Grafika od @gapingvoid.

Z tradycyjnym notowaniem jest po prostu kilka problemów:

  • zaznaczanie to nie zapamiętywanie - masz Kindle'a pełnego podkreśleń albo pomazaną książkę? To jeszcze nie znaczy, że masz dobre notatki. To właśnie znaczy, że masz zrobione podkreślenia i prawdopodobnie nie będziesz mieć zielonego pojęcia, gdzie szukać jakich treści;
  • przepisywanie to nie zapamiętywanie - zamiast próbować zrozumieć, co autor miał na myśli, przepisujemy całe zdania (albo po prostu kopiujemy podkreślenia z Kindle'a). Tak, może i jest szybciej, ale nie wspiera to w ogóle procesu uczenia się i zapamiętywania;
  • brak związku między notatkami - wiedza to umiejętność łączenia ze sobą przyswojonych informacji. Tymczasem tradycyjne notatki to pojedyncze "instancje", powiązane same ze sobą. Porządkując je tylko wokół jednego tematu tak naprawdę się nie uczysz, tylko chomikujesz wiedzę;

Zettelkasten naprawia system notatek

Zettelkasten to po niemiecku "pudełko z notatkami", bo właśnie w takich sposób Luhmann porządkował wiedzę.

Ma bardzo proste zasady:

1. Notatki są autonomiczne - jedna notatka = jeden pomysł czy idea. Tworzysz notatki tak małe, że gdyby trzeba było je przepisać na kartkę, zmieściłyby się na jednej fiszce fizycznego katalogu (takiego, jak na zdjęciu);

2. Notatki zapisujesz własnymi słowami - notatka nie jest kompletna, jeśli jest wyłącznie cytatem. Zawsze wytłumacz, jak ją rozumiesz;

3. Notatki mają miejsce w systemie - nie ma notatek-sierot, wszystkie notatki są ze sobą w jakiś sposób połączone (nie chodzi o kategorie, a o tematyczne połączenia pomiędzy notatkami);

4. Notatki zawsze są ze sobą połączone - tworząc notatkę, zawsze (powtarzam ZAWSZE) szukasz innej, z którą możesz połączyć tę nową. W ten sposób budujesz system, w którym wszystkie pomysły leżą obok siebie plus na bieżąco poszerzasz wiedzę;

5. Notatki maja unikalne identyfikatory - Luhmann stosował liczby, ale równie dobrze identyfikatorem może być data i godzina stworzenia notatki;

6. Notatki łączysz kontekstem, nie kategorią - zapomnij o ogólnych kategoriach, jak "motywacja", "produktywność" czy "marketing". W kategorii "produktywność" znajdziesz przecież mnóstwo tematów - od "jak się koncentrować" po "w jakim programie do zadań pracować". Istotą Zettelkasten jest pracowanie na tagach, które są "obiektowe", a więc odnoszą się do bardzo konkretnej sprawy, a nie dużej kategorii. W skrócie: zastanawiasz się, w jakim kontekście w przyszłości będziesz chcieć trafić na tę notatkę. Będziesz szukać "Płatków róży" w kontekście ozdoby, a może składnika kulinarnego? To właśnie kontekst. Jeśli chcesz wiedzieć, jak dobrze tagować notatki w tej metodzie, koniecznie przeczytaj ten artykuł.

Jak wygląda notatka w systemie Zettelkasten?

Oryginalne notatki twórcy metody, Nicklasa Luhmanna

Jak widzisz, w Zettelkasten nie chodzi o to, żeby mieć miliard niepołączonych ze sobą treści (ani "na papierze", ani w głowie), a raczej by tworzyć siatkę wiedzy. To dlatego struktura notatki (albo Zettela) jest specyficzna. Każda notatka ma:

1. Unikalny identyfikator notatki - czyli krótka nazwa, po której można ją znaleźć. Może to być numer katalogowy, albo jeśli notujesz elektronicznie, data dodania notatki do systemu;

2. Źródło - jak w dobrej naukowej metodzie musisz wiedzieć, skąd wziął się pomysł. A więc zawsze zaznaczasz źródło;

3. Tag - NIE kategoria, a szczegółowy tag, dzięki czemu możesz znaleźć grupę notatek, które dotyczą jednej idei, ale niekoniecznie są połączone ze sobą bezpośrednio. Tagów NIE TWORZYSZ wcześniej, one powstają organicznie, w trakcie tworzenia systemu. Jedna notatka może mieć więcej, niż jeden tag;

4. Treść - czyli jeden pomysł lub ideę - pamiętaj, że należy zapisać ją swoimi słowami!

5. Własne przemyślenia (opcjonalnie) - Zettelkasten pozwala (a wręcz zachęca!) do tego, by do właśnie przyswojonej idei dopisywać własne przemyślenia na jej temat;

6. Połączenie z inną notatką - wszystkie notatki powinny być ze sobą w jakiś sposób połączone i to połączenie należy wykazać: wpisując identyfikator notatki (jeśli notujesz ręcznie) lub linkując do niej w programie. Możesz dopisać też, dlaczego łączysz ze sobą notatki.

Baza wiedzy w metodzie Zettelkasten

Budowanie bazy wiedzy w tej metodzie jest bardzo proste i przypomina nieco GTD. Jeśli korzystasz z elementów GTD w swojej pracy, poczujesz się jak w domu.

Baza wiedzy składa się z trzech elementów:

1. Inbox - czyli miejsce, do którego wpadają wszystkie pomysły i notatki przed obróbką. Może to być np. cytat, który cię inspiruje, ale też cały artykuł, w którym podkreślone fragmenty nadają się potem do przerobienia na pojedyczne Zettele. Forma jest dowolna - elektroniczna "skrzynka podawcza", notes z notatkami z książki, co chcesz. Inbox ma ułatwić ci szybkie rejestrowanie pomysłów "na brudno", bez konieczności zamieniania ich od razu w pełnoprawne notatki. Dzięki temu nie tracisz czasu podczas czytania książki, artykułu czy słuchania podcastu. Zebrane notatki uporządkujesz np. raz w tygodniu.

2. Zettelkasten, czyli właściwy katalog - tu trzymasz wszystkie notatki. Pamiętaj, że w tej metodzie nie tworzy się skomplikowanej struktury czy kategorii. Najważniejsze, by notatki były ze sobą połączone i miały dobre, szczegółowe tagi.

3. Baza źródeł - czyli zbiór wszystkich książek, podcastów, youtube'ów i innych, w których znalazłeś informacje. Szczególnie ważna, jeśli chcesz później wykorzystać je np. w pracy naukowej.

Aplikacje do Zettelkasten

Jeśli jesteś jak ja i oprócz zapalenia się do nowego pomysłu od razu myślisz: "czy są do tego dedykowane aplikacje?", to oczywiście służę pomocą:

THE ARCHIVEOficjalna aplikacja do Zettelkasten od twórców Zettelkasten.de. Prosty i system do robienia notatek.
ROAMJedna z najlepszych aplikacji do Zettelkasten, polecana przez wielu fanów metody. Na minus brak wersji mobilnej (na razie). Płatna.
ZETTLRDość prosty edytor z wbudowaną możliwością linkowania pomiędzy notkami. Dostępny tylko na iOS.
TRELLORównież ten prosty system może z powodzeniem służyć jako Zettelkasten, tu znajdziesz instrukcję.
EVERNOTEZettelkasten w Evernote? Ależ proszę bardzo, nie ma problemu! Wprawdzie trzeba się trochę napracować, ale jeśli używasz Evernote, to możesz próbować. Tu więcej info na ten temat.
NOTIONTak, na pewno są lepsze programy do zarządzania wiedzą w tej metodzie, ale jako osoba totalnie zakochana w Notion nie mogłam sobie odmówić stworzenia template'a właśnie pod ten program! Wkrótce pojawi się też film na Youtube o moim setupie.

Pierwsze tygodnie z Zettelkasten

Mój setup w Notion. Wkrótce więcej na jego temat.

Jestem pod ogromnym wrażeniem, jak Zettelkasten zmienia sposób, w jaki konsumuję nowe wiadomości.

Po pierwsze, wszystko czytam dużo uważniej, wyszukując w treściach elementy, które mogę dodać do systemu. Znajduję nowe idee dosłownie wszędzie - nie tylko w tak oczywistych miejscach, jak książki czy podcasty! Ostatnio zapisałam Zettla z... Instastories. ;)

Po drugie, dużo łatwiej robi mi się notatki (czyli bardziej chce mi się je robić, nie oszukujmy się...), bo wiem, że nie muszę opisywać ogromnych koncepcji czy streszczać książki. Wystarczy, że wyciągnę z wpisu "samo mięso".

Po trzecie, mocno korzystam z jednej z zaawansowanych metod Zettelkasten, w której do notatki możesz dodać wyjaśnienie, dlaczego łączysz ją z inną. Bardzo systematyzuje mi to wiedzę i pozwala naprawdę rozumieć, a nie tylko chomikować to, czego się uczę.

Zettelkasten na blogerów i pracowników wiedzy - do czego się przydaje?

Myślę, że do tej pory masz już 100% przekonania, że taki system bardzo pomoże ci w codziennej pracy. Ale jeśli jeszcze nie, to oto kilka powodów:

1. Zettelkasten ułatwia tworzenie contentu - jeśli piszesz, nagrywasz podcasty czy wideo, to pewnie często mierzysz się z brakiem pomysłów. Dzięki Zettelkasten dużo łatwiej znaleźć inspirację.

2. Zettelkasten ułatwia tworzenie produktów online - w dokładnie taki sam sposób metoda mocno wspiera tworzenie większych produktów online, jak kursy czy ebooki - szczególnie jeśli porządnie przyłożysz się do tego, by pokatalogować wiedzę w dobry sposób.

3. Zettelkasten ułatwia uczenie się - ponieważ my jako pracownicy wiedzy uczymy się nieustannie, ta metoda wspiera efektywne uczenie się, a w konsekwencji - lepszą pracę.

4. Zettelkasten zmienia sposób, w jaki konsumujesz wiedzę - jeśli zdarza ci się "ćpać wiedzę", to dzięki Zettelkasten będziesz to robić z większą uwagą. Sama zauważyłam, że zaczynając nową książkę czy artykuł przeglądam najpierw swoją (na razie skromną) bazę, żeby sprawdzić, jak to się ma do tego, co już wiem (a raczej - wie mój system).

5. Zettelkasten ułatwia precyzyjne wyrażanie myśli - ponieważ każdą notatkę trzeba podsumować, a ze źródła wyciągnąć naprawdę konkret, Zettelkasten wprost wpływa na jakość tego, co tworzysz - i to znacznie!


I jak podoba ci się Zettelkasten? Spróbujesz zmierzyć się z tą metodą czy to nic dla ciebie? Koniecznie daj znać!